टाटा पॉवर विरुद्ध अदानी पॉवर: भारताच्या पॉवर सेक्टरमध्ये कोणती कंपनी नेतृत्व करेल?

सारांश: अतिशय भिन्न रणनीती असलेले दोन आघाडीचे ऊर्जा दिग्गज, ज्यामध्ये एक नवीकरणीय ऊर्जा आणि विविधीकरणावर पैज लावतो आणि दुसरा थर्मल स्केलवर. Q3 हा फरक किती महत्त्वाचा आहे हे दाखवते.

भारताच्या ऊर्जा क्षेत्रात दोन पूर्णपणे भिन्न धोरणे कार्यरत आहेत. टाटा पॉवर वैविध्यपूर्ण, नूतनीकरणक्षमतेच्या नेतृत्वाखालील पोर्टफोलिओची स्थापना करत आहे आणि मूल्य साखळीत खोलवर जात आहे. दुसरीकडे, अदानी पॉवर दीर्घकालीन करारांद्वारे समर्थित मोठ्या प्रमाणात थर्मल जनरेशनला जोरदारपणे धक्का देत आहे.

त्यांचे अलीकडील त्रैमासिक परिणाम हे दर्शवतात की या रणनीती कठीण असताना कसे कार्य करतात. विजेची मागणी कमी होत आहे, व्यापारी दर कमी होत आहेत आणि नूतनीकरणयोग्य उत्पादन जास्त आहे, वैविध्यपूर्ण मॉडेल आणि थर्मल, हेवी मॉडेलमधील फरक अगदी दृश्यमान झाला आहे, अशा प्रकारे गुंतवणूकदारांना निवडण्यासाठी जोखीम-परतावा प्रोफाइलचे दोन भिन्न संच सादर केले आहेत.

व्यवसाय विहंगावलोकन

टाटा पॉवर आणि अदानी पॉवर या दोन महत्त्वाच्या कंपन्या, भारतातील ऊर्जा क्षेत्रावर प्रभाव टाकणाऱ्यांपैकी एक आहेत, तरीही त्यांच्या धोरणात्मक जोरात फरक आहे. टाटा पॉवर ही भारतातील सर्वात जुनी आणि सर्वसमावेशक ऊर्जा कंपन्यांपैकी एक असून, संपूर्ण वीज मूल्य साखळी, निर्मिती, पारेषण, वितरण आणि व्यापार समाविष्ट करते आणि पारंपारिक स्त्रोतांव्यतिरिक्त अक्षय आणि शाश्वत ऊर्जेकडे आपले लक्ष केंद्रित करत आहे. कंपनीकडे थर्मल, हायड्रो, सोलर आणि पवन उर्जा सुविधांचे चांगले वितरीत मिश्रण आहे.

अदानी समूहाचा एक भाग असलेल्या अदानी पॉवरचा 1996 चा इतिहास आहे आणि त्यानंतर अनेक राज्यांमध्ये पसरलेल्या कोळसा-आधारित उत्पादन क्षमतेसह ती भारतातील सर्वात मोठी खाजगी औष्णिक ऊर्जा उत्पादक म्हणून विकसित झाली आहे. समूहाचे मुख्य लक्ष मोठ्या प्रमाणात थर्मल पॉवर उत्पादनावर आहे आणि समूहातील परस्परसंबंधित कंपन्यांद्वारे नूतनीकरणक्षमता मर्यादित आहे.

त्यांची आर्थिक रणनीती आणि मॉडेल देखील या फरकांचे प्रतिबिंबित करतात: टाटा पॉवर विविधीकरण आणि टिकाऊपणाकडे केंद्रित आहे; दरम्यान, अदानी पॉवर दीर्घकालीन पॉवर कॉन्ट्रॅक्ट्सद्वारे समर्थित त्याच्या महत्त्वपूर्ण आधार, लोड वीज निर्मिती क्षमतेचा लाभ घेते. असा विरोधाभास भारताच्या गतिशील बदलत्या ऊर्जा क्षेत्रामध्ये बाजाराच्या गरजा, नियामक फ्रेमवर्क आणि भांडवल ओतण्याच्या संभावनांवर प्रत्येक खेळाडूची प्रतिक्रिया कशी प्रभावित करते.

Q3 वॉकथ्रू

टाटा पॉवर कंपनीच्या कामकाजातील महसूल 15,391 कोटी रुपयांच्या 15,391 कोटी रुपयांच्या कमाईच्या तुलनेत FY26 च्या Q3 मध्ये 13,948 कोटी रुपये आहे. याव्यतिरिक्त, QoQ आधारावर, 15,545 कोटी रुपयांवरून 10 टक्क्यांनी घट झाली आहे.

तसेच, Q3 FY26 मध्ये EBITDA रु. 3,042 कोटी होता, जो Q3 FY25 मधील रु 3,079 कोटीच्या तुलनेत 1.2 टक्क्यांनी कमी झाला. याव्यतिरिक्त, QoQ आधारावर, ती 3,302 कोटी रुपयांवरून 8 टक्क्यांनी घसरली आहे. तसेच, मार्जिनच्या आघाडीवर आल्यावर, EBITDA मार्जिन 200 bps वार्षिक आणि 100 bps QoQ ने वाढले, जे Q3 FY26 मध्ये 22 टक्क्यांपर्यंत पोहोचले.

तिच्या नफ्यावर उतरताना, Q3 FY26 मध्ये कंपनीचा निव्वळ नफा रु. 1,194 कोटी होता, जो Q3 FY25 मधील रु 1,188 कोटीच्या तुलनेत 0.5 टक्क्यांनी किरकोळ वाढ होता. तथापि, QoQ आधारावर, तो 1,245 कोटी रुपयांवरून 4 टक्क्यांनी घसरला आहे.

दुसरीकडेअदानी पॉवरने आर्थिक वर्ष 26 च्या Q3 मध्ये ऑपरेशनमधून 12,451 कोटी रुपयांचा महसूल नोंदवला आहे, जो 3 FY25 च्या 13,671 कोटी रुपयांच्या महसुलाच्या तुलनेत 9 टक्के कमी आहे. याव्यतिरिक्त, QoQ आधारावर, ते 13,457 कोटी रुपयांवरून 7.5 टक्क्यांनी घसरले आहे.

EBITDA Q3 FY26 मध्ये Rs 4,238 कोटी होता, Q3 FY25 मधील Rs 5,023 कोटीच्या तुलनेत 16 टक्क्यांनी घसरला. याव्यतिरिक्त, QoQ आधारावर, ते 5,150 कोटी रुपयांवरून 18 टक्क्यांनी घसरले. तसेच, मार्जिनच्या आघाडीवर येताना, EBITDA मार्जिन 300 bps नी YoY आणि 400 bps QoQ ने घसरले, Q3 FY26 मध्ये 34 टक्क्यांपर्यंत पोहोचले.

तिच्या नफ्यावर उतरताना, Q3 FY26 मध्ये कंपनीचा निव्वळ नफा रु. 2,488 कोटी होता, जो Q3 FY25 मधील रु 2,940 कोटीच्या तुलनेत 15 टक्क्यांनी घसरला. याव्यतिरिक्त, QoQ आधारावर, ते 2,906 कोटी रुपयांवरून 14 टक्क्यांनी घसरले आहे.

अशाप्रकारे, आर्थिक वर्ष 2026 च्या तिसऱ्या तिमाहीत, टाटा पॉवरने अदानी पॉवरच्या तुलनेत किंचित चांगली कामगिरी केली, जरी दोन्ही कंपन्यांनी कमकुवत वीज मागणीमुळे कमी महसूल नोंदवला.

टाटा पॉवरला त्याचे EBITDA मार्जिन वाढवण्यात आणि जवळपास समान पातळीवर नफा राखण्यात यश आले, ज्याला त्याच्या अधिक वैविध्यपूर्ण व्यवसाय मिश्रणामुळे आणि चांगल्या खर्च नियंत्रणामुळे मदत झाली. दुसरीकडे, अदानी पॉवरला मार्जिन आणि नफ्यात मोठी घसरण झाली कारण ती मर्चंट पॉवर मार्केटमध्ये अधिक उघडकीस आली आहे. मर्चंट टॅरिफ म्हणजे वीज उत्पादक ज्या किंमतींवर दीर्घ-मुदतीच्या करारांतर्गत वीज विकतात त्या किंमती आहेत.

साधारणपणे, या क्षेत्राची खराब कामगिरी मुख्यतः कमकुवत विजेच्या मागणीमुळे होते, कारण लवकर आणि विस्तारित मान्सून, थंड तापमानासह, वापर कमी झाला. याशिवाय, उच्च नूतनीकरणक्षम वीज निर्मितीमुळे औष्णिक उर्जेची मागणी देखील कमी झाली, ज्यामुळे अल्पकालीन वीज दर कमी झाले आणि थर्मल जनरेटरच्या कमाईचे नुकसान झाले.

अदानी पॉवरचा लाभांश देण्याचा अलीकडील इतिहास नाही. तथापि, टाटा पॉवर गेल्या 5 वर्षांपासून सुमारे 19 टक्के पेआउट गुणोत्तर आणि 0.61 टक्के वर्तमान लाभांश उत्पन्नासह सातत्यपूर्ण लाभांश देते.

विभाग

टाटा पॉवर मुख्यत्वे तीन विभागांतून काम करते. ट्रान्समिशन आणि डिस्ट्रिब्युशन सेगमेंटमधून याने 9,626 कोटी रुपये मिळवले, जे वार्षिक 9 टक्के वाढले, त्यानंतर रिन्युएबल सेगमेंटमधून 3,785 कोटी रुपये, 78 टक्क्यांनी वाढले, थर्मल आणि हायड्रो सेगमेंटमधून 2,022 कोटी रुपयांनी वाढ झाली, आणि 5937 टक्क्यांनी कमी झाली. इतरांकडून कोटी.

दुसरीकडे, अदानी पॉवर मुख्यत्वे एका सेगमेंटमध्ये डील करते, जो पॉवर जनरेशन सेगमेंट आहे. तिची वीज निर्मिती आणि संबंधित क्रियाकलाप वार्षिक 9 टक्के आणि QoQ 7.5 टक्क्यांनी घसरले आहेत, जे Q3 FY26 मध्ये 12,451 कोटी रुपयांवर पोहोचले आहेत.

क्षमता हायलाइट

टाटा पॉवरची एकूण क्षमता 26,346 मेगावॅट आहे, त्यापैकी 16,310 मेगावॅट क्षमतेचे काम सुरू आहे, तर उर्वरित 10,036 मेगावॅटचे बांधकाम सुरू आहे. त्याच्या परिचालन क्षमतेपैकी, टाटा पॉवरची थर्मल क्षमता 8,860 मेगावॅट आहे, त्यानंतर 4,906 मेगावॅट सोलरमध्ये, 1,221 मेगावॅट पवन, 880 मेगावॅट हायड्रोमध्ये आणि उर्वरित 443 मेगावॅट वेस्ट हीट रिकव्हरी/बीएफजीमध्ये आहे.

या स्थापित क्षमतेपैकी, 54 टक्के क्षमतेचा क्लीन अँड ग्रीन सेगमेंटमधून (ज्याला प्रकल्प पूर्ण झाल्यानंतर 66 टक्के घेण्याचा कंपनीचा मानस आहे), त्यानंतर उर्वरित 46 टक्के थर्मल विभागातून घेतला जातो.

टाटा पॉवरकडे भारताबाहेर विविध मालमत्तेचा पोर्टफोलिओ आहे ज्यात वीज निर्मिती आणि कोळसा खाण यांचा समावेश आहे. जॉर्जियामध्ये 187 मेगावॅटच्या जलविद्युत विकासामध्ये कंपनीचा 50 टक्के हिस्सा आहे. त्याचप्रमाणे, झांबियातील 120 मेगावॅट जलविद्युत प्रकल्पात 50 टक्के वाटा आहे.

कंपनी भूतानमध्ये विविध मार्गांनी देखील उपस्थित आहे: दगाछू (126 मेगावॅट, 26 टक्के हिस्सा), खोर्लोचू (600 मेगावॅट बांधकामाधीन, 40 टक्के हिस्सा), दोरजिलुंग (1,125 मेगावॅट पाइपलाइन प्रकल्प, 40 टक्के हिस्सा) आणि 54 मेगावॅट सिट्रामॉल पॉवर प्लांटमधील 30 टक्के हिस्सा.

निर्मिती व्यतिरिक्त, टाटा पॉवर इंडोनेशियातील कोळसा खाणकामात देखील गुंतलेली आहे, जिथे तिची प्रमुख खाणींमध्ये एकूण क्षमता 78 दशलक्ष टन आहे. हे त्याच्या सहयोगी द्वारे आहे, म्हणजे काल्टीम प्राइमा कोल (KPC, 30 टक्के स्टेक), बारामुल्टी सुकसेसराना (BSSR 26 टक्के स्टेक), आणि अरुतमिन/अँटांग गुनुंग मेराटस (AGM 26 टक्के स्टेक).

वास्तविक सकल उत्पादन आकडे दर्शवतात KPC दरवर्षी सुमारे 13.7 MT, BSSR सुमारे 1.3 MT, आणि AGM अंदाजे 3 दशलक्ष टन. या खाण हितसंबंध केवळ थर्मल ऑपरेशन्ससाठी इंधन सुरक्षा प्रदान करत नाहीत तर अतिरिक्त कमाईचा प्रवाह देखील निर्माण करतात. त्यामुळे, टाटा पॉवरच्या परदेशातील पोर्टफोलिओमध्ये धोरणात्मक ऊर्जा मालमत्ता आणि संसाधन गुंतवणूक या दोन्हींचा समावेश आहे.

दुसरीकडे, अदानी पॉवर ही भारतातील सर्वात मोठी खाजगी क्षेत्रातील बेस, लोड पॉवर उत्पादक आहे. त्याची सध्याची ऑपरेटिंग क्षमता 18,150 मेगावॅट आहे, जी 13 ऑपरेशनल पॉवर प्लांटमध्ये पसरलेली आहे.

त्याच्या काही प्रमुख ऑपरेटिंग मालमत्तांमध्ये गुजरातमधील मुंद्रा (4,620 मेगावॅट), महाराष्ट्रात स्थित तिरोडा (3,300 मेगावॅट), राजस्थानमधील कवाई (1,320 मेगावॅट), कर्नाटकातील उडुपी (1,200 मेगावॅट), झारखंडमधील गोड्डा (1,600 मेगावॅट) आणि इतरांचा समावेश आहे. या फ्लीटचा बराच मोठा भाग सुपरक्रिटिकल आणि अल्ट्रा-सुपरक्रिटिकल तंत्रज्ञानाद्वारे समर्थित आहे, जे केवळ उत्सर्जन कमी करत नाही तर एकूण कार्यक्षमतेतही भर घालते.

कंपनीकडे, तिच्या ऑपरेटिंग पोर्टफोलिओ व्यतिरिक्त, विकास पाइपलाइन (23,720 MW) अंतर्गत मोठ्या प्रमाणात लॉक-इन आणि क्षमता आहे, ज्यामुळे आगामी काळात एकूण नियोजित क्षमता 41,870 MW होईल. मध्य प्रदेशातील अनुपपूर (2,400 MW), चापर (3,200 MW), महान विस्तार (3,200 MW), रायगड विस्तार (3,200 MW), आणि बिहारमधील पिरपेंटी (2,400 MW) हे विस्ताराचे काही प्रमुख प्रकल्प आहेत. हे प्रकल्प अदानी पॉवर्सच्या दीर्घ, मुदतीच्या धोरणाचा भाग आहेत ज्यांना उच्च मागणी असलेल्या राज्यांमध्ये त्यांची उपस्थिती वाढवायची आहे.

असे दिसते की, अदानी पॉवरच्या क्षमतेपैकी सुमारे 90 टक्के क्षमता दीर्घकालीन वीज खरेदी करारांतर्गत (पीपीए) बंद आहे, जी मजबूत महसूल दृश्यमानतेच्या समान आहे. याव्यतिरिक्त, कंपनीला 12,345 मेगावॅट सुपरक्रिटिकल क्षमतेसाठी नवीन पीपीएचा पाठिंबा आहे, ज्यामुळे तिचा करार केलेला पाया मजबूत होतो. प्रचंड ऑपरेटिंग फ्लीट आणि प्रचंड लॉक-इन पाइपलाइनचे हे विजयी संयोजन अदानी पॉवरला प्रबळ खेळाडू म्हणून स्थान देण्यास मोठा हातभार लावते.

शेवटी, टाटा पॉवर आणि अदानी पॉवर या दोन्ही वीज क्षेत्रातील धोरणांचे प्रतिनिधित्व करतात. टाटा पॉवरच्या वैविध्यपूर्ण ऊर्जा मिश्रणाने, नवीकरणीय ऊर्जांवरील वाढत्या फोकससह, कमकुवत मागणीच्या एक चतुर्थांश स्थितीतही त्याचे मार्जिन चांगल्या प्रकारे व्यवस्थापित करण्यात मदत केली, तर अदानी पॉवरच्या थर्मल-हेवी पोर्टफोलिओचा परिणाम व्यापारी दरांमध्ये घट झाल्यामुळे अधिक तीव्र नफा कमी झाला, तर जाहिरातीद्वारे हस्तांतरित करण्यायोग्य टॅरिफ कमी झाले.

टाटा पॉवर बाजारातील बदलांना तोंड देताना थोडी अधिक मजबूत दिसते आहे, तर अदानी पॉवरकडे मागणी आणि किंमतींच्या चक्रांची जास्त असुरक्षा असूनही, प्रचंड प्रमाणात आणि दीर्घकालीन करार क्षमता आहे. गुंतवणूकदार मुळात विविधीकरणातून येणारी स्थिरता आणि थर्मल स्केलद्वारे चालवलेली कमाई संभाव्यता यांच्यात निवड करत आहेत.

अस्वीकरण: tradebrains.in वर गुंतवणूक तज्ञ/ब्रोकिंग हाऊसेस/रेटिंग एजन्सींनी व्यक्त केलेली मते आणि गुंतवणुकीच्या टिप्स त्यांचे स्वतःचे आहेत, वेबसाइट किंवा तिच्या व्यवस्थापनाचे नाहीत. इक्विटीमध्ये गुंतवणूक केल्यास आर्थिक नुकसान होण्याचा धोका असतो. त्यामुळे गुंतवणूकदारांनी शेअर्समध्ये गुंतवणूक करताना किंवा ट्रेडिंग करताना सावधगिरी बाळगली पाहिजे. ट्रेड ब्रेन टेक्नॉलॉजीज प्रायव्हेट लिमिटेड किंवा लेखक या लेखाच्या आधारे घेतलेल्या निर्णयामुळे झालेल्या कोणत्याही नुकसानीसाठी जबाबदार नाहीत. कृपया गुंतवणूक करण्यापूर्वी तुमच्या गुंतवणूक सल्लागाराचा सल्ला घ्या.