ಅಯತೊಲ್ಲಾ ಅಲಿ ಖಮೇನಿ ಅಥವಾ ಅಯತೊಲ್ಲಾ ಸಯ್ಯಿದ್ ಅಲಿ ಹೊಸೈನಿ ಖಮೇನಿ ಇರಾನ್ನ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈತ ಜನಿಸಿದ್ದು ಏಪ್ರಿಲ್ 19, 1939, ಇರಾನ್ನ ಮಶ್ಹದ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ. ಇವರು ಇರಾನ್ನ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ನ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಶಿಯಾ ಇಸ್ಲಾಮ್ನಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಯತೊಲ್ಲಾ ಎಂಬ ಪದವಿ ಶಿಯಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಇರಾನ್ನ ರಾಜಕೀಯ, ಸೇನಾ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆ 1989ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದು, ಇರಾನ್ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನಾಯಕತ್ವವಾಗಿದೆ.
ಖಮೇನಿ ಬಡ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದವರು. ಅವರ ತಂದೆ ಸಯ್ಯಿದ್ ಜವಾದ್ ಹೊಸೈನಿ ಖಮೇನಿ ಒಬ್ಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರು. ಖಮೇನಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಶ್ಹದ್ ಮತ್ತು ಕೊಮ್ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಫಿಲಾಸಫಿ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಜ್ಯೂರಿಸ್ಪ್ರೂಡೆನ್ಸ್ (ಫಿಕ್ಹ್) ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅವರು ಇರಾನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕ ಅಯತೊಲ್ಲಾ ರೂಹೊಲ್ಲಾ ಖೊಮೇನಿ ಎಂಬುವರ ಶಿಷ್ಯರಾದರು. ಇದು ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ತಿರುವು ನೀಡಿತು.
1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಖಮೇನಿ ಶಾ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ರೆಜಾ ಪಹ್ಲವಿ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದರು. ಅವರು ಖೊಮೇನಿ ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿ, ಅಮೆರಿಕಾ-ಬೆಂಬಲಿತ ಶಾ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಜೈಲುವಾಸ ಅನುಭವಿಸಿದರು. 1979ರ ಇರಾನ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು, ಇದು ಇರಾನ್ನಲ್ಲಿ ಶಾ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
ದೊಡ್ಡ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ, ಖಮೇನಿ ತೆಹ್ರಾನ್ನ ಶುಕ್ರವಾರದ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ನಾಯಕರಾದರು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರಾದರು. 1981ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಇರಾನ್ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 1981ರಿಂದ 1989ರವರೆಗೆ ಎರಡು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದ್ರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್-ಇರಾನ್ ಯುದ್ಧ (1980-1988) ನಡೆಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೇನಾ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. 1981ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ ನಡೆದು ಅವರ ಬಲಗೈ ಪಾರಾಲೈಸ್ ಆಯಿತು.
ಖಮೇನಿ ವಿವಾಹಿತರಾಗಿದ್ದು, ನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪುತ್ರ ಮೊಜ್ತಬಾ ಖಮೇನಿ ಇರಾನ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನಾಯಕನಾಗಿ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಖಮೇನಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಿಯರು; ಅವರು ಕವನಗಳು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇರಾನ್ನಲ್ಲಿ “ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನಾಯಕ” (ಸುಪ್ರೀಮ್ ಲೀಡರ್) ಎಂಬ ಹುದ್ದೆ 1979ರ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಶಿಯಾ ಇಸ್ಲಾಮ್ನ “ವೆಲಾಯತ್-ಎ-ಫಕೀಹ್” (ಗಾರ್ಡಿಯನ್ಷಿಪ್ ಆಫ್ ದಿ ಜ್ಯೂರಿಸ್ಟ್) ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ, ಅದನ್ನು ಅಯತೊಲ್ಲಾ ರೂಹೊಲ್ಲಾ ಖೊಮೇನಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಈ ಹುದ್ದೆಯು ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಸಂಸತ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ್ದು; ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನಾಯಕನು ಸೇನೆ, ಗುಪ್ತಚರ, ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನಾಯಕನನ್ನು “ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್ಪರ್ಟ್ಸ್” (ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್ಪರ್ಟ್ಸ್ – 88 ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಗುಂಪು) ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನಾಯಕನನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೆ, ಅವರನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಅಧಿಕಾರವೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಅಪರೂಪ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮಸಿಸಬೇಕು.
1989ರಲ್ಲಿ ಅಯತೊಲ್ಲಾ ಖೊಮೇನಿ ಮರಣಹೊಂದಿದ ನಂತರ, ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್ಪರ್ಟ್ಸ್ ಖಮೇನಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು. ಅಂದು ಅವರು ಇರಾನ್ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಖೊಮೇನಿಯ ನಿಕಟವರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಖಮೇನಿ “ಮರ್ಜಾ-ಎ-ತಕ್ಲೀದ್” (ಉನ್ನತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಧಿಕಾರಿ) ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ಆಯ್ಕೆಯ ಹಿಂದೆ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಬೆಂಬಲವಿತ್ತು – ಅವರು ಕ್ರಾಂತಿಯ ಹಳೆಯ ಸಹಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು US-ಇಸ್ರೇಲ್ ವಿರೋಧಿ ನಿಲುವು ಹೊಂದಿದ್ದರು.
ಖಮೇನಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ಗೆ “ಟಾರ್ಗೆಟ್” ಆಗಿರುವುದು ಅವರ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಇರಾನ್ನ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ. ಅವರು US ಅನ್ನು “ಮಹಾ ಸೈತಾನ” ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ಅನ್ನು “ಝಿಯೋನಿಸ್ಟ್ ಶತ್ರು” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಖಮೇನಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅದರ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕರೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಹಮಾಸ್, ಹೆಜ್ಬೊಲ್ಲಾ (ಲೆಬನಾನ್), ಹೌತಿ (ಯೆಮನ್) ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಕ್ಸಿ ಗ್ರೂಪ್ಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸೇನಾ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಇರಾನ್-ಇಸ್ರೇಲ್ ಪ್ರಾಕ್ಸಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. 2023ರ ಹಮಾಸ್ ದಾಳಿಯ ನಂತರ ಇದು ತೀವ್ರಗೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು 2025ರಲ್ಲಿ ನೇರ ಯುದ್ಧ ನಡೆದಿದೆ (12 ದಿನಗಳ ಯುದ್ಧ). ಇಸ್ರೇಲ್ ಪ್ರಧಾನಿ ನೆತನ್ಯಾಹು ಖಮೇನಿಯನ್ನು “ಇಸ್ರೇಲ್ ನಾಶಕ್ಕೆ ಬಯಸುವ ಡಿಕ್ಟೇಟರ್” ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಖಮೇನಿ US ಅನ್ನು ಇರಾನ್ನ “ಪ್ರಥಮ ಶತ್ರು” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಿದ್ದು, US ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. 2015ರ JCPOA (ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಡೀಲ್) ಅನ್ನು ಅವರು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರೂ, ಟ್ರಂಪ್ ಆಡಳಿತ ಅದನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು. ಇರಾನ್ನ ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಮಿಸೈಲ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕ್ಸಿ ಗ್ರೂಪ್ಗಳು US ಸೈನಿಕರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿವೆ (ಉದಾ: ಇರಾಕ್ನಲ್ಲಿ). US ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರಂಪ್ ಖಮೇನಿಯನ್ನು “ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಅಥವಾ ಮರಣ ಎದುರಿಸಿ” ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಫೆಬ್ರವರಿ 28, 2026ರಂದು US ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ಇರಾನ್ ಮೇಲೆ “ಆಪರೇಷನ್ ಎಪಿಕ್ ಫ್ಯೂರಿ” ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ್ದು, ಖಮೇನಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೆಜೆಶ್ಕಿಯನ್ ಅವರ ಸೈಟ್ಗಳನ್ನು ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಇರಾನ್ನ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕ್ಸಿ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಇಸ್ರೇಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಖಮೇನಿ ಸತ್ತಿರಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಇರಾನ್ FM ಅರಘ್ಚಿ “ಅವರು ಜೀವಂತ” ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ರೆಜಿಮ್ ಚೇಂಜ್ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಖಮೇನಿ 86 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದು, ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಇಸ್ರೇಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರು ಇಸ್ರೇಲ್-ಅಮೆರಿಕಾ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸತ್ತಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಗಾಯಗೊಂಡಿರಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಇರಾನ್ ಸರ್ಕಾರ ಅವರು ಜೀವಂತ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಭಾಷಣ ನೀಡಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ವದಂತಿಗಳಿವೆ, ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ದೃಢೀಕರಣ ಇಲ್ಲ.
